Als in het kader van het coronavirus besluiten worden genomen, kan het gebeuren dat de ondernemingsraad (or) moet worden ingeschakeld. De or heeft namelijk adviesrecht en instemmingsrecht. Welk recht van toepassing is, hangt van het type besluit.

Adviesrecht

Het adviesrecht van de ondernemingsraad (or) geldt voornamelijk bij belangrijke financieel-economische en bedrijfsorganisatorische besluiten van de werkgever, zoals een besluit over:

  • reorganisaties;
  • fusies en overnames;
  • het groepsgewijze inlenen van arbeidskrachten;
  • het aangaan van leningen; en
  • het verstrekken van financiële zekerheden.

Als je als werkgever door het coronavirus uiteindelijk financieel-economische en bedrijfsorganisatorische besluiten moet nemen, moet je de or om advies vragen. Dat moet bijvoorbeeld bij aanhoudende werkvermindering en een steeds slechter wordende financiële situatie waardoor werknemers noodgedwongen moeten worden ontslagen.

Acties naar de or bij adviesvraag

Bij het vragen van advies moet je de or:

  • een overzicht van de beweegredenen voor het besluit verstrekken;
  • informeren over de te verwachten gevolgen van het besluit voor de in de onderneming werkzame personen; en
  • informeren over de voorgenomen maatregelen naar aanleiding van de te verwachten gevolgen.

De or kan zijn advies over het voorgenomen besluit pas geven als hierover minstens één keer is overlegd een overlegvergadering.

Schriftelijk informeren van de or

Wordt het adviesplichtige besluit, na het advies van de or, genomen, dan moet de or daar zo snel mogelijk schriftelijk over worden geïnformeerd. Als het or-advies niet (geheel) is opgevolgd, moet je de or laten weten waarom van het advies is afgeweken. Voor zover dat nog niet is gedaan, moet je de or advies vragen over het uitvoeren van het besluit.

Opschorting besluit

Als je het or-advies niet (geheel) opvolgt, moet je de uitvoering van jouw besluit een maand opschorten. Die maand gaat in op de dag waarop je de or op de hoogte hebt gebracht van jouw besluit. Stemt de or in, dan kan je eerder beginnen met de uitvoering van het besluit.

Instemmingsrecht

Het instemmingsrecht van de ondernemingsraad (or) geldt voor het vaststellen, wijzigen of intrekken van personele regelingen voor zover dit betrekking heeft op alle of een groep van de in de onderneming werkzame personen. Denk bijvoorbeeld aan regelingen voor werktijden, arbeidsomstandigheden, opleidingen, functiebeoordelingen en ziekteverzuim.

Mogelijke beslissingen op korte termijn

In het kader van het coronavirus moet je als werkgever misschien op korte termijn beslissingen nemen over bijvoorbeeld het aanpassen van:

  • de werktijden;
  • een ziekteverzuimregeling;
  • de regeling omtrent de pensioenverzekering, winstdelingsregeling of een spaarregeling;
  • het belonings- of een functiewaarderingssysteem; en
  • een regeling op het gebied van het aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid.

Dit zijn zaken waarover de or een instemmingsrecht heeft. Als je van plan bent daarover een besluit te nemen, moet je dat besluit daarom schriftelijk voorleggen aan de or en daarbij vermelden:

  • waarom je als werkgever het voornemen hebt om dit besluit te nemen; én
  • wat de gevolgen daarvan zijn oor de in de onderneming werkzame personen.

Schriftelijk motiveren en informeren

De or mag pas beslissen om wel of niet in te stemmen met het voorgenomen besluit, als werkgever en or dat minimaal één keer hebben besproken in een OR-overlegvergadering. De or informeert de werkgever schriftelijk over zijn beslissing met motivatie. Vervolgens informeert de werkgever de or weer schriftelijk over zijn genomen besluit en met ingang van welke datum de werkgever dat besluit uitvoert.

Het kan zijn dat de or niet instemt met jouw voorgenomen besluit als werkgever, maar dat je het besluit toch wél wilt nemen. Dan kan je de kantonrechter vragen om vervangende toestemming te verlenen. De kantonrechter kijkt bij zijn besluitvorming vooral naar de redelijkheid van het onthouden van instemming door de or. Daarnaast kunnen zich zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen voordoen, op grond waarvan de kantonrechter oordeelt dat het jou moet worden toegestaan het voorgenomen besluit te nemen.

Maar ook als de or met een beluit heeft ingestemd, betekent dat niet automatisch dat alle werknemers hun instemming hebben gegeven. De rechten en plichten die individuele werknemers in hun arbeidsovereenkomst hebben staan en andere afspraken met werknemers, kunnen niet met instemming van de or van tafel worden geveegd. Ook de individuele werknemer zelf moet ook altijd (stilzwijgend) instemmen met de wijziging van arbeidsvoorwaarden.

Eenzijdig wijzigingsbeding

Het kan zijn dat met de werknemer een eenzijdig wijzigingsbeding is overeengekomen. In dat geval kan je wel een eenzijdige wijziging doorvoeren, maar alleen als je daarvoor een zwaarwegend bedrijfsbelang hebt. Het aanpassen van regelingen en arbeidsvoorwaarden vanwege het coronavirus kan bijvoorbeeld worden gezien als een zwaarwegend bedrijfsbelang als daarmee de continuïteit van organisatie wordt gewaarborgd.